Υψηλή Αρτηριακή Πίεση: Η καθιστική ζωή τής άλλαξε τα δεδομένα - TFM.gr

Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα πολύ συχνό νόσημα, με τεράστιο κοινωνικό αντίκτυπο, που παρατηρείται πλέον συχνά ακόμη και σε νεαρούς ενήλικες. Η αρτηριακή υπέρταση προσβάλλει το 25% του ενήλικου πληθυσμού παγκοσμίως και ο επιπολασμός της αναμένεται να αυξηθεί κατά 60% έως το 2025. Η έρευνα NHANES που διενεργήθηκε τη περίοδο 2011-2012 έθεσε τη συχνότητα εμφάνισης υπέρτασης στην ομάδα ηλικίας 18-39 ετών στο 7,3% .

Το TFM μίλησε με τον καρδιολόγο Νίκο Καραμιχαλάκη για τα αυξημένα περιστατικά υπέρτασης, τα οποία δε γνωρίζουν ηλικία ή φύλο. Μάλιστα όπως μας λέει ο ίδιος, τα τελευταία χρόνια οι αντιλήψεις για την υπέρταση, ακόμη και στα παιδιά και τους εφήβους, έχουν αλλάξει δραματικά.

Σε ποιο φύλο παρατηρούμε πιο έντονα αυτή την αύξηση;

Η υπέρταση στις νεαρές ηλικίες είναι πιο συχνή στους άνδρες και είναι χαρακτηριστικό ότι σε μια μελέτη διαπιστώθηκε ότι μεταξύ των λευκών ενηλίκων ηλικίας 18 έως 29 ετών, μόλις το 1,5% των γυναικών έπασχε από υπέρταση, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στους άνδρες ήταν πάνω από 5%.

Που οφείλεται η αύξηση των περιστατικών αρτηριακής πίεσης;

Το γεγονός ότι στη διατροφή μας επικρατούν υψηλές ποσότητες νατρίου και χαμηλές καλίου, η έλλειψη βιταμίνης D, η υπέρμετρη κατανάλωση αλκοόλ, η έλλειψη σωματικής άσκησης και η παχυσαρκία αυξάνουν την αρτηριακή πίεση. Και αυτό, σε συνδυασμό με το κάπνισμα και τον διαβήτη, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων.

Υπέρταση: Μπορεί να είναι κληρονομική

Πλέον έχουν ταυτοποιηθεί γονίδια που ευθύνονται για την αρτηριακή υπέρταση και αυτό εξηγεί την κληρονομική συσχέτιση που παρατηρούμε στα άτομα με υπέρταση.  Όμως υπάρχουν οι τροποποιήσιμοι παράγοντες που αναφέρθηκαν και παραπάνω, που αυξάνουν την αρτηριακή πίεση και είναι στο χέρι μας να τους ελέγξουμε.

Όταν ένα νεαρό άτομο αντιμετωπίζει προβλήματα αρτηριακής πίεσης, τι κινδύνους διατρέχει;

Η αύξηση της αρτηριακής πίεσης στις νέες ηλικίες που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, συνδέεται με την πρόωρη εμφάνιση καρδιακών νοσημάτων, νεφρικής ανεπάρκειας και εγκεφαλικών επεισοδίων. Είναι πολύ σημαντικό όμως και πρέπει να τονιστεί ότι η διατήρηση υγιεινών συμπεριφορών καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής, αποτελεί τρόπο αποφυγής της υπέρτασης σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Ασθενείς που πάσχουν από υπέρταση σε νεαρή ηλικία  εμφανίζουν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο κατά τη διάρκεια της ζωής του και συγκριτικά είναι σημαντικά υψηλότερος από εκείνους που αναπτύσσουν υπέρταση στη μέση ή τρίτη  ηλικία.

Υψηλή αρτηριακή πίεση και συσχέτιση με άλλες παθήσεις

Στα νεαρά άτομα επί εμφάνισης υπέρτασης πρέπει να διερευνηθούν ενδελεχώς όλα τα δευτεροπαθή αίτια υπέρτασης όπως είναι η νεφρική νόσος, ενδοκρινολογικά νοσήματα και παθήσεις της αορτής.

Σοβαρή αύξηση της αρτηριακή πίεσης, αιφνίδια έναρξη ή επιδείνωση της υπέρτασης, ή κακή ανταπόκριση στη θεραπεία, καθώς και βλάβη οργάνων στόχων,  όπως είναι τα μάτια, η καρδιά ο εγκέφαλος και οι νεφροί, δυσανάλογη σε σχέση με τη διάρκεια της υπέρτασης θέτει πολύ υψηλή την πιθανότητα δευτεροπαθούς υπέρτασης.

Ποια είναι τα συνήθη αίτια δευτεροπαθούς υπέρτασης;

Τα πιο συχνά αίτια δευτεροπαθούς υπέρτασης είναι η νεφρική παρεγχυματική νόσος, η στένωση νεφρικής αρτηρίας, ο πρωτοπαθής αλδοστερονισμός και η άπνοια κατά τον ύπνο ενώ σπανιότερα αίτια είναι το φαιοχρωμοκύτωμμα και το Σύνδρομο Cushing. Επί υποψίας δευτεροπαθούς  υπέρτασης, ο ασθενής θα πρέπει να υποβληθεί σε ειδικές διαγνωστικές εξετάσεις και είναι πρέπον η διάγνωση της, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ενδοκρινικής προέλευσης, να γίνεται σε ειδικά κέντρα.

Παρόλα αυτά, στο μεγαλύτερο ποσοστό ασθενών με υπέρταση, ακόμα στις νεαρές ηλικίες, δεν ανευρίσκεται κάποιο αίτιο, οπότε ονομάζουμε την υπέρταση «ιδιοπαθή».

Έλεγχος αρτηριακής πίεσης: Κάθε πότε και ΑΠΟ πότε

Όλοι οι νέοι ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων των εφήβων, θα πρέπει να έχουν ετήσιο έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και ενώ μια μεμονωμένη αυξημένη μέτρηση δε θέτει διάγνωση υπέρτασης, δεν πρέπει να αγνοηθεί και το άτομο πρέπει να ανακληθεί για περαιτέρω αξιολόγηση.

Η 24ωρη παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης με ειδική συσκευή πρέπει να είναι υποχρεωτική για τη διάγνωση της υπέρτασης στους νέους και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την κατεύθυνση της φαρμακευτικής αγωγής.

Υπέρταση: Έτσι θα την αντιμετωπίσουμε!

Οι υγιεινοδιαιτητικές αλλαγές αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο για την πρόληψη της αρτηριακής υπέρτασης αλλά διαδραματίζουν και σημαντικό ρόλο στην αποδοτικότητα της φαρμακευτικής αγωγής. Συγκεκριμένα σε όλους τους ασθενείς συστήνουμε περιορισμό στην πρόσληψη αλατιού, μείωση της υπέρμετρης κατανάλωσης αλκοόλ, απώλεια βάρους, τακτική σωματική άσκηση και οπωσδήποτε διακοπή του καπνίσματος.

Παρόλο που δεν υπάρχουν τυχαιοποιημένες μελέτες για τα οφέλη της αντι-υπερτασικής θεραπείας σε αυτές τις ηλικίες, θεωρείται συνετή η έναρξη θεραπείας με στόχο τιμών αρτηριακής πίεσης <140/90 mm Hg, εάν αυτό δεν επιτυγχάνεται με την εφαρμογή υγιεινοδιαιτητικών μέτρων όπως αναφέρουν οι τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας.

Εάν ένα νεαρό άτομο διαγνωσθεί με υπέρταση, αυτό σημαίνει ότι θα λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή εφ’ όρου ζωής;

Η έναρξη φαρμακευτικής αγωγής αποφασίζεται από τον ιατρό, πάντα συνυπολογίζοντας τον καρδιαγγειακό του κίνδυνο και εφ’ όσον απέτυχαν τα μέτρα αλλαγής τρόπου ζωής με απώλεια βάρους και μείωση στην κατανάλωση αλατιού. Εάν κάποια στιγμή στο μέλλον ένα νεαρό υπερτασικό άτομο, παχύσαρκο και με κακές διατροφικές συνήθειες που λαμβάνει αντι- υπερταστική αγωγή, αποφασίσει να αλλάξει τον τρόπο ζωής του, να χάσει βάρος, να μειώσει το αλάτι και να βάλει τη σωματική άσκηση στο πρόγραμμά του μπορεί να μη χρειάζεται πλέον φαρμακευτική αγωγή.

Υψηλή αρτηριακή πίεση στην παιδική ηλικία

Τα τελευταία χρόνια οι αντιλήψεις για την υπέρταση σε παιδιά και εφήβους έχουν αλλάξει δραματικά.  Η μέση αρτηριακή πίεση αλλά και η συχνότητα εμφάνισης υπέρτασης σε αυτές τις ηλικίες έχουν αυξηθεί σημαντικά και πλέον συχνότητα της υπέρτασης στα παιδιά είναι περίπου 0.5 – 1%. Κύριος λόγος αυτού του φαινομένου είναι η παιδική και εφηβική παχυσαρκία και η αλλαγή στο τρόπο ζωής με την επικράτηση της καθιστικής ζωής που έφερε καθήλωση μπροστά στα tablet και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

Υπάρχει “σωστή πίεση” ανά ηλικία και τι πρέπει να προσέχουμε στην πίεση των παιδιών- εφήβων;

Στα παιδιά δεν υπάρχει ένα ενιαίο όριο διάγνωσης υπέρτασης καθώς η αρτηριακή πίεση αυξάνεται με την ηλικία και τις διαστάσεις του σώματος. Για αυτό το λόγο για τα παιδιά υπάρχουν συγκεκριμένοι πίνακες εκατοστιαίων θέσεων της πίεσης προσαρμοσμένοι στο φύλο, την ηλικία και το ύψος του παιδιού. Επίσης για τα παιδιά πρέπει να χρησιμοποιούμε ειδικά πιεσόμετρα με αεροθάλαμο προσαρμοσμένο στη διάμετρο του βραχίονα ή  του καρπού ώστε οι μετρήσεις μας να είναι αξιόπιστες. Αμερικάνικες και Ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν μέτρηση της αρτηριακής πίεσης σε παιδιά ηλικίας άνω τον 3 ετών κάθε φορά που έρχονται σε επαφή με το σύστημα υγείας.

Νικόλαος Καραμιχαλάκης

Καρδιολόγος-

Εξειδικευμένος στη Καρδιακή ανεπάρκεια από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ζυρίχης. Υποψήφιος διδάκτωρ στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Υπεύθυνος ιατρείου Καρδιακής ανεπάρκειας στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου.

Email: karamichalakisnick@outlook.com